Phương pháp chi phí cực tiểu

Khi các phương án có doanh thu giống nhau thì người ta thường áp dụng phương pháp chi phí cực tiểu để giải bài toán tối ưu. Theo phương pháp này trước hết dựa vào chỉ tiêu chi phí quy dẫn của các phương án Z, xác định theo biểu thức:

Phương án nào có Z nhỏ nhất sẽ là phương án tối ưu. Trong trường hợp các phương án có Z hơn kém nhau không quá 5% thì có thể coi là chúng tương đương nhau về kinh tế, lúc đó cần phải xét thêm các chỉ tiêu phụ như chất lượng điện, độ tin cậy cung cấp điện vv.

 Phương án tối ưu cũng có thể được xác định theo giá trị chi phí quy về hiện tại PVC (Present Value of Costs):

Trong đó:

  • PVC – giá trị chi phí quy về hiện tại, đ
  • TC – tổng số năm của chu kỳ tính toán
  • Ct – chi phí bỏ ra ở năm thứ t; đ/năm

Nếu chi phí ở các năm  Ct = const thì có thể áp dụng biểu thức

Phương án có PVC nhỏ nhất là phương án tối ưu.

Phân tích kinh tế – tài chính

Trong cơ chế thị trường, phương pháp phân tích kinh tế – tài chính được áp dụng rất thuận tiện cho việc lựa chọn các phương án đầu tư cho công trình thiết kế, vì nó  cho phép đánh giá công trình từ nhiều góc độ. Vì vậy chúng ta xét chi tiết hơn phương pháp này.

Giá trị tiền tệ của dự án theo thời gian

Các dự án thường có tuổi thọ khác nhau, doanh thu và lợi nhuận diễn ra ở các thời điểm khác nhau, trong khi đó giá trị của tiền tệ lại luôn luôn biến đổi theo thời gian bởi vậy cần có sự đánh giá tiền tệ với sự tham gia của nhân tố thời gian. Bản thân tiền tệ có hai tính chất cơ bản là sinh lợi và giảm giá do lạm phát. Giả sử tỷ lệ lãi suất hàng năm là , nếu ở năm đầu ta có 1 đồng vốn thì năm sau giá trị của nó sẽ là (1+) đồng và năm sau nữa sẽ là (1+2). Nếu có số vốn V thì sau t năm giá trị  của vốn sẽ là:

  • với lãi suất đơn:          Vt = V(1+.t)    
  • với lãi suất kép:           Vt = V(1+)t    

Để có thể đánh giá chính xác giá trị của đồng vốn ta quy giá trị tiền tệ về một thời điểm nhất định t0 theo biểu thức:

                       

Nếu coi t0 = 0 thì biểu thức trên có thể viết lại là:

V0 = Vt(1+i)-t = Vt. bt 

Trong đó:

  • b – hệ số quy đổi
  • i – hệ số chiết khấu

Trong các tài liệu nước ngoài ta thường gặp các ký hiệu FV = Vt (future value) và PV=V0 (present value) để chỉ giá trị đồng vốn ở năm thứ t và năm hiện tại. Trong trường hợp có tính tới lạm phát với hệ số lạm phát df thì công thức (1+i’) được viết dưới dạng (1+i’) = (1+i)(1+df)

Nếu coi giá trị của tích số i.df là quá nhỏ thì ta có thể viết gần đúng là:

i’ ≈ i+df

Trên đây ta coi hệ số chiết khấu i là cố định trong suốt đời sống của dự án. Thực ra giá trị này thay đổi phụ thuộc vào sự bỏ vốn đầu tư. Trong điều kiện thiếu vốn thì việc bỏ vốn đầu tư càng sớm càng khó khăn về phương diện tài chính, hệ số chiết khấu i sẽ có xu hướng giảm theo thời gian. Ngược lại, đối với chủ đầu tư dư dật thì việc bỏ vốn đầu tư càng sớm càng dễ dàng hơn do đó i có xu hướng tăng. Khi giá trị i thay đổi theo thời gian thì hệ số quy đổi cũng sẽ thay đổi và ta sẽ có biểu thức xác định tổng PV∑ như sau:

n – số năm  tính toán.

Thường thì số năm tính toán lấy bằng tuổi thọ của công trình. Đối với các công trình điện do luôn luôn có sự bổ xung phục hồi nên tuổi thọ thường rất cao, có thể coi là vô cùng lớn n → ∞. Lúc đó cần phải xác định giá trị PV  như thế nào? Trong thiết kế người ta thường lấy một chu kỳ tính toán với thời gian là Tc và mọi thông tin cần thiết trong khoảng thời gian này đều được xác định, nếu ta lấy thời gian tính toán n > Tc thì những thông tin của các năm sau chu kỳ tính toán Tc sẽ chưa biết. Để có thể xác định tương đối chính xác giá trị PV ta cần giả thiết là các tham số kinh tế kỹ thuật của mạng điện ở những năm sau chu kỳ tính toán là không đổi và bằng các giá trị ở năm cuối cùng của chu kỳ, tức là ở năm thứ Tc.  Như vậy ta có thể biểu thị PV ứng với thời gian tính toán từ 0 đến ∞:

Tc – Thời gian của chu kỳ thiết kế, năm.

Sau một số biến đổi ta sẽ được:

___________________________________
Bộ tài liệu Thiết kế điện hợp chuẩn – Bạn đã có ???
Tham khảo ngay

Các phương pháp tính toán tối ưu trong hệ thống điện
5 (100%) 1 vote